Aroma yoğunluğu ne anlama gelir
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle aynı şey değildir. Tadıma yakmadan girişmek doğru olur, çünkü çubuğun çıplak kokusu size bir başlangıç ölçüsü sağlar bilhassa yeni başlayanların gözden kaçırdığı bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili gibi tüple korunan bir kutu ve tadımda no. 2 torpedo gibi tekli bir çubuk yan yana denenebilir. Soğuk çekişte damakta beliren tat ne kadar belirgin ise aroma gücü o kadar yüksek demektir ve bu basit adım bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Notu o anda yazmak gerekir, zira hafıza kısa sürede silikleşir. Her çubuğu iki kez denemek hatayı önler çünkü kalabalık ortamlarda hafif kokular kolayca kaçırılır. Aroma gücü kendi başına kalite göstergesi değildir; sadece gücü anlatır. Kısacası ilk denemede sabırlı olmak hem de kriterleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve yorumlar birbiriyle destekler. Değerlendirme sırasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta durursa odaklanma güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden yoğunluğu tek seferde ölçmek doğru olmaz üstelik baştan acele edip sonuç çıkarmak sık yapılan bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde tat çoğunlukla hafif ama net başlar tabii ki bu sıralama her çubukta aynen geçerli olmayabilir. No. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre kısa sürer çünkü gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda gizlidir. İkinci evrede yoğunluk çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır hem de çoğu zaman ilk birkaç çekişten çıkarılan sonuç eksik olur. Romeo y julieta petit churchills gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş görülür nitekim bu sebeple yavaş gitmek ödüllendirir. Sonlara doğru sıcaklık yükseldiğinden sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınan yaprak kendi karakterini yalnızca ortalarda gösterir. Üç evre için ayrı bir not yazmak daha tutarlı değerlendirme sağlar. Evrelerin sınırı genellikle keskin değildir, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Geçişleri yakalamak için çekiş aralığını sabit tutmak gerekir. Çok sık çekmek ısıyı artırır ve tadı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Aroma gücünü sayıya dökmek öznel izlenimi daha okunur hâle getirir her zaman sabit aydınlatma ve sakin bir ortam tercih edilmelidir. Bir ile beş arası uzanan bir skala çoğu tadımcı için işe yarar bu da tadım notlarını kişiden kişiye daha tutarlı yapar. Bir belli belirsiz notayı, 5 ise damakta baskın duran yoğun notayı anlatır bu sayede dikkat bölünmez ve not doğruluğu yükselir. Petit julietas aroma profili benzeri ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda kalır hem de ileride okunduğunda neyi düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik gibi aynı boydaki bir kutu de yumuşak notaları yüzünden yakın bir not çıkarabilir aksi halde aynı çubuk iki ayrı not çıkarabilir. Puanı yazmadan önce birkaç çekiş almak şarttır öte yandan ondalık notlar yazmak fazladan bir karmaşa yaratır. Skalayı her seferinde aynı tutmak kıyaslamayı mümkün kılar. Skalanın orta noktası en çok tercih edilen puandır, çünkü ılımlı çubuklar büyük kısmını kapsar. Uç noktalardaki puanlar gerçekten istisnai durumlarda kullanılmalıdır. Böylece kayıtlar anlamlı olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu nedenle kül hattının düzgün ilerlemesini de gözlemek yararlıdır. İnce bir çubuk hızla yanar, dolayısıyla keskin tonlar çabuk belirir nitekim dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde çabuktur. İnce çaplı kısa puro gibi ince ve kısa bir çubukta bunu kolayca fark edersiniz ısınma temposu de tadı doğrudan değiştiren bir etkendir. Geniş çaplı gövdelerde duman daha serin gelir ve aromalar daha geç belirir ve bu çabukluk tadın algılanma süresini kısaltır. Regalias de londres gibi bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi güzel gösterir küllenme dengesizse yorum bölümüne eklenmelidir. Serin duman aromayı daha okunur kılar fakat gücünü azaltmaz tersine kalın çubukta duman daha geniş bir alana dağılır. Dolayısıyla çapı not defterine yazmak unutulmamalı. Değişik çaplarda iki çubuğu aynı oturumda tadarken önce dar çaplıyı ardından kalını seçmek iyi olur. Böylece yoğun aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme süresi yaklaşık yarım saat olmalıdır.
Retrohale ve damak izlenimi nasıl okunur
Aroma iki yoldan algılanır: dildeki his ile burun boşluğunun duyduğu aroma oysa ikisi karşılıklı tamamlar ama aynı şey değildir. Gücü dikkatle yorumlamak adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu fark başta küçük gelse de sonuçları epey etkiler. Nefesi dudaktan bırakırken burun yoluyla yavaşça çıkarmak retrohale denemesidir mesela hafif bir soluk kokuyu daha geniş gösterir. Robusto formunda puro benzeri kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını net verir üstelik burun tıkalıyken yapılan tadımlar güvenilir sayılmaz. Short sports tadım notları benzeri ince bir çubuk de fındıksı notayı daha hızlı bırakır hızlı bir nefes ise narin tonları örter. Güç damakta zayıf ama koku tarafında yüksek çıkabilir aynı şekilde ağır bir yemekten hemen sonra duyarlılık azalır. Bu iki notu yan yana koymak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı giderir. Acemi tadımcılar için önce koku yoluyla algılanan ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı de detay göstermeye başlar. Değişik aromaları adlandırmayı denemek hafızayı güçlendirir.
Su ve kahve ile aroma algısı
Damak yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan düşük algılanır ayrıca yemek arasında tadım yapıyorsanız bu önlem iyice değer kazanır. Bu yüzden her çubuktan sonra oda sıcaklığında su içmek yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda daha uygundur çünkü yorgun bir damak en belirgin notayı dahi silik hissettirir. Şekersiz kahve kakao tonlarını öne çıkarır, şekerli içecek ise notaları bastırır üstelik çok soğuk içecekler damağı uyuşturur hem de aroma algısını düşürür. Puritos serisi aroma profili gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha net görünür o nedenle hazırlık adımı atlanmamalıdır. Yanındaki içeceği her tadımda sabit tutmak karşılaştırmayı korur gerçekten yoğun şekerli sıvıdan hemen sonra baharatlı tonlar gerçekte olduğundan güçlü hissedilir. Yemekten hemen sonra değerlendirme denemek önerilmez. Su ve kahve dışında sade çay da düşünülebilir; önemli olan içeceğin sade olmasıdır. Ağız tazelendikten ardından iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Hızlıca girişilen değerlendirme çoğunlukla hatalı kalır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında içim kısa olduğundan yoğunluk dalgalanması daha dar bir aralıkta kalır ayrıca başlangıç notu bu ölçülerde çabucak kaybolabilir. Bu yüzden ilk çekişler ve son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak özen ister bu yüzden küçük bir çubuk uzun bir puroya oranla daha sabırlı izlenmelidir. 20 club sigarillo aroma profili gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu izlemeyi rahatlatır zira her çekişin ağırlığı daha fazladır. 20 mini sigarillo benzeri mini ölçü de kakao notasını hızla ortaya koyup biter zira geçiş uzun süre değil birkaç çekişte gerçekleşir. Mini ölçülerde iki çubuk tadmak tek denemeden daha sağlam sonuç verir bu nedenle düzenli ve eşit aralıklı nefes önerilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur dolayısıyla yazmayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra yapmak daha rahattır. Bunu ayrıca kaydetmek yararlıdır. Ölçü küçüldükçe aroma ayrıntısı daralır, ama güç algısı korunabilir. Bu nedenle sigarillo değerlendirmelerini puro notlarıyla birebir karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı bölüm kullanmak işe yarar.
Tekrarlı tadımla yoğunluk yargısını sağlamlaştırmak
Tek seferlik bir deneme yoğunluk konusunda güvenilir bir yargı sunmaz demek ki her tadım bir öncekinin üzerine eklenir. Ruh hali, ortam ile zaman algıyı etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından gözle görülür katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir tadım defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı notalar defalarca yeniden öğrenilir. 20 aniversario benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir notası değişiyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa geri dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi mümkün kılar. Bastiones kutusu gibi koyu ve kalın gövdeli bir kutu ise yoğunluk puanının ne kadar oynadığını gösterir bu durum boşa emeğe neden olur. Saat, çubuk ismi ile not tabloya yazılmalı gerçekten ilk notlar ileride açıldığında şaşırtıcı farklar barındırır. Puanlar arasında iki basamaktan fazla sapma çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Zamanla kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta öz ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha kullanışlıdır. Örneğin ikinci evre belirgin ahşap kokusu şeklinde bir kayıt yeterli olur. Sonradan okunduğunda net olmalıdır.
Gövde ile aroma yoğunluğunu birbirinden ayırmak
Gövde, dumanın ağızdaki ağırlığını tarif eder; yoğunluk de tatların şiddetidir zira bu iki özellik aynı doğrultuda ilerleme göstermek mecburiyetinde olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirine karıştırılır, oysa bağımsız ölçülür bu ikisini ayırmak nihayetinde daha gerçekçi bir yorum doğurur. El principe tadım notları benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sedir notasını belirgin taşıyabilir örneğin sert bir içim zayıf bir aromayla birleşebilir. La cabaña nasıl içilir gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem tonunu yüksek taşır kaldı ki ağır bir duman notasız de kalabilir. Yani hafif içimli bir puro güçlü lezzet verebilir tersi hâl de mümkündür. Farkı görmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle yoğun demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek önerilir. Dolgunluğa bakıp yoğunluğu tahmin etmek yanlış sonuç verir. Birbirine yakın gövdeli iki çubuk içinde aroma ayrımı aramak hassas bir beceridir. Bu yeteneğin gelişmesi sabır ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en güvenilir kriter kendi damak zevkiniz kalır.
Ortam, nem ve sıcaklığın aroma algısına etkisi
Oda, yoğunluk algısını en az çubuğun kendisi kadar şekillendirir demek ki en iyi tadım koşulları değiştirmemekle mümkündür. Nemi düşük bir ortamda tütün hızlı yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu sebeple oda koşullarını da kayda eklemek akıllıca olur. Çok nemli ortamda ise duman tıkanır ve aroma bastırılır sıcaklık ise yaprağın yanma hızını değiştiren ayrı bir değişkendir. Tadımda la prado gibi ahşap kutulu bir purosunu değerlendirirken kutunun tuttuğu durumu hesaba katmak yararlıdır yoksa farklı günlerde ortaya çıkan puan farkı üründen sanılabilir. Tadımda magnífico onlu kutu benzeri orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda denenirse fark daha doğru okunur değerlendirme günü planlarken bu etkeni unutmayın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de algıyı bozar hâlbuki gerçek neden çoğu zaman odadaki nem veya koku çıkar. Değerlendirmeyi hep aynı odada yapmak en tutarlı yoldur. Kapalı bir odada koku birikirse ikinci çubuğun aroması hatalı algılanabilir. Pencere açıklığı bırakmak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla güçlüyse kül düzeni bozulur.